Nee, je was niet te lui

Je hebt je ooit ingeschreven voor iets.

Een opleiding, een cursus, iets van twee avonden in de week. Je betaalde, je kocht de boeken, je ging. De eerste keer zat je vooraan. De derde keer was er iets tussengekomen. Ergens in november ben je gestopt, en je hebt het aan niemand echt verteld.

Als het ter sprake komt, heb je een zin klaar. Ik was toen te lui. Ik was niet gedisciplineerd genoeg. Ik begin altijd wel iets en dan.

Merk je wat die zin doet? Hij gaat over je karakter. Niet één woord ervan gaat over wat er die herfst in je leven aan de hand was.

Dat is geen toeval. Dat is hoe het verhaal van de gemiste kans altijd werkt.

Wat een illusie tot een illusie maakt, is dat je niet weet dat het er een is.

Hier is wat ik erover denk.

Een echte kans bevat de condities om ze te grijpen.

Niet alleen de mogelijkheid. Ook de rust, de energie, de steun, de moed, het geld, de slaap. Alles wat er moest zijn opdat jij die avond effectief in die zaal zou zitten. Als één van die dingen ontbrak, dan was de kans er wel op papier, maar niet in jouw leven.

Je hebt de kans niet gemist. De kans was nog niet echt.

Dit klinkt eerst als een truc. Dat begrijp ik. Kijk dan naar hoe het bij anderen werkt, want daar zie je het gemakkelijker.

Iemand blijft jaren in een relatie waarvan iedereen ziet dat ze op is. En dan, op een dinsdag, vertrekt die persoon. Niet na een nieuw inzicht, want dat inzicht had hij al drie jaar. Er was iets anders veranderd. Er was ergens plaats gekomen. Een vriendin die bleef bellen, een job die eindelijk zeker was, een lichaam dat het gewoon niet meer deed.

We zeggen dan: hij is eindelijk vertrokken. Alsof hij drie jaar heeft zitten treuzelen.

Maar hij vertrok op het moment dat vertrekken mogelijk werd. Geen seconde later.

Zo werkt het bij jou ook.

Nu het zwaardere geval, want daar moet dit standhouden of het is niets waard.

Er is een gesprek dat je nooit gevoerd hebt.

Met je vader misschien. Of met je moeder, of met een vriend. Je wist wat je wou vragen. Je hebt het jaren voor je uit geschoven, telkens met een goede reden, en toen was hij er niet meer.

Dat is een echt verlies. Ik ga daar niets zachts overheen leggen.

Maar kijk eens goed naar de zin die je jezelf daarover geeft. Ik had het gewoon moeten vragen. Alsof “gewoon” bestond. Alsof je in dat keukengesprek van tien jaar geleden alles al wist wat je nu weet. Alsof je toen al de man of vrouw was die je door dat verlies geworden bent.

Dat was je niet. Dat kon je niet zijn. De persoon die dat gesprek had kunnen voeren, is precies de persoon die pas is ontstaan doordat het gesprek er nooit kwam.

Je faalde niet. Je hebt niets gemist. Het doel stond er nog niet.

En kijk dan waar dat verhaal van de gemiste kans je eigenlijk toe brengt. Het presenteert zich als zelfverbetering. Voortaan ga ik erop af. Voortaan aarzel ik niet meer.

In de praktijk doet het iets anders. Het maakt schaamte aan. Het houdt je bezig met een versie van jezelf die toen niet bestond, in plaats van met de versie die er nu wel is.

Er is een verschil dat je hier scherp moet houden, anders wordt dit een excuus voor alles.

“Ik kon toen niet” gaat over het verleden en is bijna altijd waar.

“Ik kan nu niet” is iets om te onderzoeken, niet om aan te nemen.

Dit stuk is geen vrijgeleide om vandaag stil te zitten. Het is het omgekeerde. Als je stopt met de energie te steken in iets wat je tien jaar geleden niet deed, komt die energie vrij voor wat er nu voor je ligt.

Kijk deze week eens naar één ding waarvan je vindt dat je het gemist hebt.

En stel er dan één vraag bij. Wat was er die maand aan de hand?

Niet om jezelf vrij te pleiten. Om te zien wat er echt gebeurde.

Meestal vind je iets. Een periode die zwaarder was dan je je herinnert. Een zorg die je droeg. Een lichaam dat op was.

En dan kijk je naar dezelfde gebeurtenis en zie je iemand die deed wat er die maand mogelijk was.

Dat is geen zwakte die je moet vergeven. Dat is gewoon wat er is gebeurd.

Tot volgende week,

Jeroen

PS: Deze tekst kwam een week eerder bij mijn abonnees terecht. Wil je die stukken een week vroeger lezen, schrijf je hieronder in.